Recht en Onrecht. Over het dodelijkste vergif op aarde

Ik heb hier lang over nagedacht. Weken, maanden, ik denk zelfs (onbewust) jaren. En na al dat denken was het nog even zoeken naar woorden. Want het ligt nogal gevoelig, verwacht ik. In dit tijdperk van klimaatveranderingen, polarisatie en uitgesproken meningen, lijkt het onmogelijk om verandering te bewerkstelligen. Het is al lastig iets groots duidelijk te maken zonder, spreekwoordelijk of zelfs letterlijk, gelynched te worden. En dit is dus groots. Groter. Grootst.

Dus, heb je géén open blik, ben je niet toe aan veranderingen of zit je gewoon even in je zwarte aura, lees dan voorál NIET verder! Ga lekker iets anders doen; punniken, kleuren, je haar laten groeien: whatever works for you.

Voor alle anderen: ik nodig je uit hier eens bij stil te staan. Het gewoon een tijdje in je brein te laten weken. Lekker laten garen. Ik verwacht dat na verloop van tijd jouw insteek voor altijd anders zal zijn. Maar ècht.

Okè, gaan we: Je hebt RECHT. En je hebt ONRECHT. Voor veel mensen staat dat zo ongeveer gelijk aan CORRECT. En FOUT. Of aan GOED en SLECHT. Maar is dat ook echt zo? Is het niet gewoon BEIDE fout en slecht? Veroorzaakt het ALLEBEI niet bakken en bakken met ellende? Ik denk dus van wel. Je hebt recht òp iets. Wat dat iets is doet er eigenlijk niet toe. Het gaat vooral om wat er ná dat ‘recht hebben op iets’ gebeurd. Want dingen “moeten” gebeuren. Gewoon, omdat jij er recht op hebt.

We nemen een random voorbeeld: Je hebt recht op een uitkering. Je bent ontslagen, of je bent ziek of je hebt opeens geen partner meer. Dus heb je rècht op een uitkering (althans, hier in Nederland). Wat moet er gebeuren voor die uitkering? Daar moet geld voor zijn. De overheid gaat dat geld betalen (wederom, hier in Nederland dan). De overheid krijgt dat geld van de belastingbetaler. Wie is die belastingbetaler? Dat zijn mensen die werken en heel veel geld verdienen. En het zijn ook mensen die heel hard werken en maar net rond kunnen komen. En vooral vanuit het perspectief van die laatste groep is datzelfde recht dus een Onrecht. Want hoezo moeten zij belasting betalen? Ze hebben het zwaar, knopen alle eindjes aan elkaar, doen er álles aan om zichzelf financieel overeind te houden, werken al wat halen kan. En dat doen ze dus ook voor de groep die recht heeft op een uitkering.

Nu schieten er, afhankelijk tot welke groep jij jezelf rekent, allerlei verweren door je hoofd: ´ik ben ziek, ik wil wel werken het gaat gewoon niet.” Of “ik heb er niet voor gekozen ontslagen te worden, het bedrijf waar ik voor werkte ging failliet, dat is niet mijn schuld.” Aan de andere zijde klinkt het wellicht: “Ik werk al van jongs af aan hard voor mijn geld, hoezo mag ik mijn zuurverdiende centen niet zelf houden?” Of “Generaties lang hebben we gezorgd voor financiële onafhankelijkheid en nu moet ik geld weggeven”. Daarnaast heb je ook nog de uitzonderingen op de regels, die om welke reden dan ook in dezelfde situatie zitten en géén recht op een uitkering hebben. Hier gaan we nooit uitkomen, toch? Want elk verhaal heeft een waarheid.

Een ander voorbeeld dan: Je bent voorstander van geloof A. Je hebt een vraag. De persoon aan wie je de vraag stelt is voorstander van geloof B. Deze persoon wil niet met jou praten, omdat je geloof A op je voorhoofd hebt staan. Er wordt je onrecht aan gedaan. Bij een vraag heb je tenslotte recht op een antwoord. Aanhanger van geloof B ziet het als een recht niet te antwoorden. En we zitten wederom in een patstelling.

Een echt lastige dan: Je wordt verkracht. Dik vet onrecht. Daar is iedereen het wel mee eens. Kan niet, mag niet, nu niet, nooit niet. Daar zijn we snel mee klaar. Zou je denken. Want… hoe komt het dat je verkracht wordt? Omdat de verkrachter vindt dat hij/zij RECHT HEEFT OP seks met jou. Zo zijn er duizenden, zelfs miljoenen voorbeelden. Tegenover elk recht staat onrecht. En andersom. Het is het kip en het ei verhaal: wat was er eerst. Of toch niet?  Ik heb persoonlijk het idee dat ‘recht hebben op’ de veroorzaker is. RECHT HEBBEN OP is, uiteindelijk,  het dodelijkste gif op aarde.  

Om het nog extra moeilijk te maken zijn er over dat recht èn over dat onrecht duizenden, zelfs miljoenen regels. En zoals met elke regel: de 1 leeft het na en de ander niet. Met als gevolg dat als jij ergens recht op hebt en je laat dat recht even lekker voor wat het is er áltijd mensen in je omgeving zijn die je wijzen op dat recht. En hoe uitgebreider dat wijzen, hoe sneller het recht opeens onrecht teweeg brengt. Er is haast geen ontkomen aan. Serieus, ga er maar eens op letten. Hoe complexer de situatie, hoe meer strijd er komt over het recht en het onrecht.

Na al dat gedenk, gemaal en gekraak van mij besloot ik cold turkey te stoppen met leven in recht en onrecht. Dat blijkt makkelijker gezegd dan gedaan. Het zit zo ontzettend diep geworteld in deze maatschappij. In de praktijk blijkt dat het niet naleven van ‘recht hebben op’ vooral oefening vergt. Het is een Mentaliteits-Move. Letterlijk anders denken en daardoor anders doen. Niet praten in termen van “ik heb recht op” is trainen in woordgebruik. Het niet voélen dat je ergens recht op hebt is een wat langduriger proces. Wat daarbij ècht helpt is FOCUS OP JEZELF. Niet kijken & vergelijken. Zonder vergelijk beduidend minder “recht op”! (whoopwhoop!) Het onrecht gedeelte is lastiger. Mommy raised me right, dus ànderen geen onrecht aandoen zit behoorlijk in mijn DNA. Het is vooral moeilijk om te handlen met mensen die joù onrecht aandoen of, misschien nog wel erger, te dealen met mensen die vòòr jou vinden dat iets oneerlijk is of onterecht of dat jou onrecht is aangedaan. OH MY GOD wat kom je daarvan in mineur, hè?!?! Het is vast superlief en verzorgend bedoelt, geloof ik meteen. Ik kan uit ervaring zeggen dat zinnen als: “oooooh dat is ècht zòòò oneerlijk,Reen! Hoe kunnen ze dat jullie aandoen?!” en “Maar dat màg toch helemaal niet? Jullie hebben toch RECHT OP…”en vooral: “(stilte) (diepe zucht) Het onrecht dat jullie aangedaan wordt! (diepere stilte) (nog diepere zucht)” mij bijna linea recta de afgrond in hebben geholpen. Meer nog dan het daadwerkelijke onrecht dat me wordt aangedaan. Ten eerste omdat je gaat twijfelen aan je rechten, ten tweede omdat je het gevoel van onrecht aangepraat krijgt en ten derde omdat je er GEEN HOL mee kunt.

Het zit in de betekenis die je aan het recht en aan het onrecht geeft. Hoe groter je het maakt, hoe meer waarde je er aan hecht en hoe meer woorden je er over vormt hoe grotesker het (on)recht is. Wat nou als we daar eens collectief mee stoppen? Wat nou als we op zijn minst het woord schrappen? Zodat we de gratis toegevoegde emotie ook kunnen verwerpen. Als ik niet het gevoèl heb dat ik ergens recht op heb, hoeft een ander geen onrecht te voelen. En als ik niet het gevoèl heb dat me onrecht aangedaan wordt en gewoon in eigen verantwoordelijkheid mijn leven leidt, lijdt of herleidt. En op zijn of haar beurt iedereen om me heen dat ook gaat doen. Dan voorkomen we samen oorlogen! En nog vòòr die oorlogen, voorkomen we ruzie, rechtszaken, stigmatisering, isolement, schaamte en vooral heul veul negatieve energie. Dus. Dat.

Ps. Voordat je nu op zoek gaat naar mijn mailadres om mij te vertellen over vrouwenrechten, etnische rechten & juridische rechten: op het moment dat we vanaf het begin van onze beschaving collectief geen RECHT hadden gehad, was er geen ongelijkheid en dus ook geen ONRECHT geweest. Denk die maar eens door….

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.